ㅤㅤ

काव्यगुण मराठी व्याकरण | Kavyagun marathi [ प्रसाद माधुर्य ओज ]

काव्यगुण मराठी व्याकरण | Kavyagun marathi [ प्रसाद माधुर्य ओज ]

काव्यगुण मराठी व्याकरण | Kavyagun marathi [ प्रसाद माधुर्य ओज ]

काव्यगुण मराठी व्याकरण | Kavyagun marathi [ प्रसाद माधुर्य ओज ]

 काव्यगुण म्हणजे काय ?

 काव्यगुण म्हणजे काय - ज्या गुणांमुळे काव्याची शोभा वाढते , त्या गुणांना काव्यगुण म्हणतात .जसे माणसांच्या अंगी गुण असतात . तसे काव्यातही गुण असतात . 

पुढील वाक्ये नीट वाचा :प्रत्येक वाक्यातून व्यक्तीचा कोणता गुण दिसून येतो , ते लक्षात घ्या : 
वाक्ये 
( १ ) सज्जनांची नेहमी संगत करावी . संतपणा
 ( २ ) परोपकार करणे हे पुण्यकर्म आहे . परोपकार
 ( ३ ) गणेशने जखमी कुत्र्यावर औषधोपचार केले . भूतदया पराक्रम
 ( ४ ) भीम हा महापराक्रमी योद्धा होता . 
( ५ ) गणपतराव नेहमी दानधर्म करतात . उदारता / औदार्य
 ( ६ ) शरण आलेल्या माणसांवर दया करावी . करुणा

वरील उदाहरणांतील व्यक्तींप्रमाणे काव्यातही काव्यगुण असतात . 

काव्यगुणाची वैशिष्ट्ये :

 ( १ ) विविध गुणांमुळे काव्य सुंदर व आकर्षक होते .
 ( २ ) गुणांमुळे काव्याला सौंदर्य प्राप्त होते . 
३ ) काव्यगुणांमुळे काव्यातील रस आल्हाददायक व रसिकमान्य होतो . 

काव्यगुणातील शब्दांची वैशिष्ट्ये :

 ( १ ) सोपे , सुटसुटीत , सहजसुलभ शब्द . 
( २ ) नादमधुर शब्द .
 ( ३ ) शब्दांतील गेयता ( गाण्यास योग्य ) व अर्थाचा गोडवा . 
( ४ ) ओळींतून व्यक्त होणारा सहजभाव . ( भावना ) - 

काव्यातील प्रमुख गुण तीन आहेत : 

( १ ) प्रसाद
( २ ) माधुर्य 
( ३ ) ओज . 

( १ ) प्रसाद काव्यगुण 


प्रसाद म्हणजे सोपेपणा . सुबोध व अर्थ चटकन समजणारी काव्यरचना म्हणजे प्रासादिक रचना होय . काव्य ऐकल्यावर वा वाचल्यावर सहज अर्थबोध करून देणारा काव्यगुण असतो , त्याला प्रसाद म्हणतात 

• प्रसाद गुणाची लक्षणे ( वैशिष्ट्ये ) : 

( १ ) साधी , सोपी , अर्थसुलभ शब्दरचना .
( २ ) शब्द रसिकाच्या नित्य परिचयाचे व सरळ वाक्यरचना .
( ३ ) दुर्बोध , जटिल , अनाकलनीय शब्दरचना नसते . 
( ४ ) सर्व रसांना पुष्टी देणारी रचना . 

प्रसाद काव्यगुण  उदाहरणे : 

( १ ) अरे संसार संसार / जसा तवा चुल्हयावर आधी हाताले चटके / तवा मिळते भाकर 
( २ ) माउलीच्या दुग्धापरी आले मृगाचे तुषार भुकेलेल्या तान्यापरी तोंड पसरे शिवार 

( २ ) माधुर्य ( गोडवा ) काव्यगुण  : 

माधुर्य म्हणजे मधुरता किंवा गोडवा . काव्यात सोप्या शब्दांप्रमाणेच कोमल व मृदुवर्ण असलेले शब्द ऐकायला सुखद वाटतात . मधुर नादामुळे ते गुणगुणावेसे वाटतात . अशा अनुप्रासिक शब्दांच्या वापरामुळे काव्यात माधुर्य गुण येतो .

माधुर्य गुणाची लक्षणे ( वैशिष्ट्ये ) : 

( १ ) मृदुवर्ण व कोमल शब्दांचा वापर . 
( २ ) अनुप्रासादिक रचनेमुळे कर्णमधुरता . 
( ३ ) रचनेतील गोडव्यामुळे मन प्रसन्न होते . 
( ४ ) माधुर्य गुणामुळे चित्तवृत्ती तल्लीन होतात . 

माधुर्य  काव्यगुण  उदाहरणे : 

( १ ) श्रावणमासी हर्ष मानसी हिरवळ दाटे चोहिकडे क्षणात येते सरसर शिरवे क्षणात फिरुनी ऊन पडे . 
( २ ) गडद निळे , गडद निळे जलद भरून आले शीतल तनु , चपल चरण , अनिलगण निघाले . 

( ३ ) ओज ( ओजस्विता ) काव्यगुण    : 

ओज म्हणजे आवेश व उत्साह . कठोर वर्ण , संयुक्त व्यंजने यांचा अधिक वापर करून कवी रचनेमध्ये जोमदारपणा निर्माण करतो . काव्यातील या गुणाने अंगात वीरश्री संचारते . ज्या काव्यरचनेत वीर व रौद्र रस आढळतो , तेथे ओज हा गुण असतो .

• ओज गुणाची लक्षणे ( वैशिष्ट्ये ) : 

( १ ) जोडाक्षरे , कठोर वर्ण व दमदार शब्दांचा वापर . 
( २ ) मनात उत्साह निर्माण करण्याची क्षमता . 
( ३ ) वीर व रौद्र रसांची पुष्टी . 
( ४ ) भाषा जोरकस व वीरश्री निर्माण करणारी .

ओज काव्यगुण  उदाहरणे 

( १ ) खबरदार जर टाच मारुनी जाल पुढे उदाहरणे :
( २ ) डमडमत डमरू ये खणखणत शूल ये शंख फुकीत ये , येई रुद्रा .


  1. kavya gun marathi
  2. kavya gun marathi 11th class exercise
  3. काव्यगुण मराठी व्याकरण
  4. काव्यगुण मराठी
  5. kavya gun marathi 11th class
  6. 11th marathi kavya gun
  7. 11th marathi kavya gun swadhyay
  8. kavya gun marathi vyakaran
  9. kavya gun dosh
  10. kavya gun in marathi grammar

काव्यगुण मराठी व्याकरण | Kavyagun marathi [ प्रसाद माधुर्य ओज ]

1 Comments

Thanks for Comment

Previous Post Next Post